Duurzaamste docent zit in Wageningen!

Joanne Malotaux

27 november 2020

Fiets je over de Hollandseweg vanuit de stad richting Wageningen Hoog, dan zie je vlak na de huizen aan je rechterhand een veldje met wat boompjes, picknicktafels, een bouwkeet en een heleboel vierkante perkjes. Dit is schooltuin ‘Plantarijn’. Initiatiefnemer en docent biologie op het Pantarijn Joanne Malotaux werd vanwege deze bijzondere tuin onlangs uitgeroepen tot ‘Duurzaamste docent van Nederland’. Trots laat ze zien waar ze mee bezig is. Samen met tuincoördinator Tom Haage runt zij de tuin, waar inmiddels niet alleen biologieles wordt gegeven, maar ook klassieke talen en informatica.

Als ik aankom, is er nog een groepje leerlingen bezig van verschillende leerjaren. Binnen het keuzevak schooltuin doen ze allerlei klusjes. Bramen trekken, onkruid wieden, ze mogen doen wat ze leuk vinden. Deze laatste les van het keuzevak mogen ze ook vuurtje stoken voor warme chocolademelk. “Hier leren we leerlingen verantwoordelijk te zijn voor hun eigen omgeving, en dat ze daar invloed op hebben. En dat ze ervan kunnen genieten”, vindt Joanne.

Brugklasser Joran is het daar mee eens: “Je bent lekker buiten bezig, niks moet, het is heel ontspannen. Ik heb geoogst, gezaaid en gewied, en ook geholpen met opruimen.” Tweedeklasser Eliza houdt eigenlijk ook niet zo van binnen zitten: “Ik ben heel erg geïnteresseerd in de tuin. Ik heb onkruid gewied en bramen weggehaald. Leuk ook om kinderen uit andere klassen te leren kennen.”

Met de handen

Joanne en Tom vinden het belangrijk dat ook kinderen die mavo, havo of vwo doen, vaker met hun handen bezig zijn. “Dat is zuurstof voor de hersenen”, vindt Tom. “Kijk daar, zo’n jongen die een plank doormidden probeert te breken voor het vuurtje. Die leert iets over weerstand, over krachten, leert door te zetten als het niet meteen lukt. Dat is heel goed voor zijn ontwikkeling.”
De tuin biedt uiteraard mogelijkheden te over voor Joanne’s eigen vakgebied, biologie. “Ik ga zo vaak als het maar kan naar buiten met de kinderen. En als het te combineren is met andere vakken, is dat helemaal mooi. In de 4e klas hebben ze bijvoorbeeld vorig jaar een onderzoek gedaan als combinatieproject van biologie en scheikunde. Ze moesten een bemestingsonderzoek doen, waarbij ze een stikstofadvies moesten uitbrengen. Zo koppelen we het aan de actualiteit. Helaas kon het meten van de effecten van hun advies niet doorgaan afgelopen voorjaar”, zegt ze met spijt in haar stem.

Liefst binnen bestaande leerdoelen

Maar de tuin biedt ook ruimte voor vakken waar je het niet meteen van verwacht. Informatica of klassieke talen bijvoorbeeld. Behalve het keuzevak, zijn de lessen in de tuin echter niet extra. Joanne: “We kijken juist graag hoe we de bestaande leerdoelen kunnen behalen in of rond de tuin. Die doelen liggen wel vast, maar er is alle ruimte voor de manier waarop je ze invult. Het vak kunst wil bijvoorbeeld hier iets gaan doen met landschapskunst.”

Met de subsidie die de tuin gekregen heeft vanuit het Lerarenontwikkelfonds zijn er taakuren beschikbaar voor 12 docenten, die zo samen met Joanne en Tom onderwijs kunnen ontwikkelen. Tom: “We merken dat leraren soms vastzitten in de manier waarop ze dingen altijd al deden. Ik vind het leuk om dan samen met een docent te verzinnen hoe het ook hier in de tuin zou kunnen. Maar wel op een manier waar de docent zich prettig bij voelt.” Joanne vult aan: “Én op een manier waarbij leerlingen voelen dat het onderwijs echt ergens over gáát! Dat het er echt toe doet wat ze doen.”

Bijenmonitoring

Tijdens een rondleiding door de tuin laten Joanne en Tom trots zien wat er sinds de start in 2018 al bereikt is. Tom: “Die boompjes hier vormen een voedselbos. We zijn begonnen met wat fruitboompjes, maar volgend seizoen komen we er nog fruitstruiken onder.” Joanne, iets verderop: “Dit is het centrum van de tuin: de bijenrotonde. Ontworpen door bovenbouwleerlingen tijdens een keuzevak tuinontwerp. Ze hebben de beplanting zo bedacht dat hij het hele jaar door bloeit voor de bijen, die daar in de bijenkast wonen.” Een docent informatica, die ook imker is, verzorgt de bijen, en gaat zijn leerlingen een monitoringsysteem voor de bijen laten ontwerpen.

De vierkante bakken ernaast zijn moestuintjes. Tom: “Leerlingen mogen zelf zaaien en uiteraard oogsten. We hebben net nog met zijn allen de bietjes geproefd.” Langs de weg is een groot stuk grond verdeeld in kleine perkjes. “Dat zijn de onderzoeksveldjes voor het brugklasonderzoek”, vertelt Joanne. “In groepjes moeten ze een onderzoeksvraag bedenken en een opzet voor de uitvoering. Bijvoorbeeld over hoeveelheden mest of de invloed van zout water. Ook dat kon helaas afgelopen voorjaar niet doorgaan…”

Vrije ruimte

Een deel van de tuin is nog gewoon gras. Wat daar komt weten ze nog niet. Tom: “Een oud-Griekse tuin misschien, binnen het vak klassieke talen. We zitten nog vol ideeën voor allerlei vakken. Dus daar laten we graag nog wat ruimte voor vrij!”

Joanne Malotaux in de Gelderlander >
Joanne Malotaux in dagblad Trouw >